संगठित हुँदै च्याउ उत्पादक कृषकहरु

खरीबोट
ad

काठमाडौं । नेपालमा उत्पादन भएको च्याउलाई ओझेल पार्न अन्तर्राष्ट्रिय बजारबाट च्याउ भित्रन थालेपछि ललितपुरका च्याउ उत्पादक कृषकहरु संगठित हुन थालेका छन् । उनीहरुले पटकपटक व्यापारीसँग वार्ता गर्दा अन्तर्राष्ट्रिय वजारबाट च्याउ नल्याउने सहमति भएपनि नरोकिएकाले संगठित हुनुपरेको बताएका छन् । 

च्याउमा नेपाली बजार आत्म निर्भर हँदाहुँदै पनि व्यापारीहरुले च्याउको आयात गर्न थालेपछि स्थानीय किसानहरु संगठित हुनुपरेको संघका अध्यक्ष कृष्णप्रसाद घिमिरेले जानकारी दिए । ‘अन्य खेतीभन्दा छिटो र सरल तरिकाबाट उत्पादन लिन सकिने भएकाले नेपालमा दिनानुदिन यो च्याउ व्यवसायमा लाग्ने किसानहरुको संख्या बढ्दै गएको छ,’ उनले भने, ‘यसको खेतीका लागि मल, माटो र सिँचाईको खासै आवश्यकता नपर्ने भएकाले थोरै जमिन भएका निम्न वर्र्गीय किसानले सानो टहरा बनाएर खेती गर्दै आएका छन् ।’ 

नेपालमा च्याउ उत्पादक कृषकलाई लगानी बढाउन र आधुनिक खेती विस्तार गर्नसक्ने योजना ल्याएर दीर्घकालीनरुपमा व्यवस्थापन गर्न पनि कृषकहरुले सरकारसँग माग गरेका छन् ।  गोदावरी नगरपालिकाको वडा नम्बर ११ को सेराकोट, वडा नम्बर १० को चापागाउँ र १३ को झरुवारासी, १२ को ठेँचो क्षेत्रमा रहेका च्याउ कृषकको भेलाले ‘ललितपुर जिल्ला च्याउ उत्पादन संघ’ गठन गरेर आफ्ना हक अधिकार सुनिश्चित गराउन लागिपरेका छन् । सो क्षेत्रमा हाल २५० जना किसानहरुले करिव १२ सय रोपनी क्षेत्रफलमा च्याउ खेती गर्दै आउका छन् । खेतीबाट मासिक औसत् १ हजार ५ सय किलोग्राम च्याउ उत्पादन हुने कृषकको भनाइ छ । 

संघले च्याउ खेती विग्रने र ठूलो घाटा व्यहोर्नुपर्ने भएकाले विमा गराउने, कृषकलाई गुणस्तरीय विउ उत्पादन गराउने, व्यावसायिक च्याउ खेतीका लागि अनुदान उपलब्ध गराउने, सहुलियत ऋणका लागि बैंक तथा सहकारीमा पहल गर्ने र आवश्यकताअनुसार ठूला तथा साना उद्योग दर्ता गराउन पहल गर्ने निर्णय गरेको संघका सचिव बुद्ध नेगीले बताए । नेपालमा २०२८ सालबाट च्याउ उत्पादन शुरु भएपनि अनुसन्धानपछि २०२९ सालबाट  गोब्रे च्याउको खेती प्रविधिसम्बन्धी अनुसन्धान भएको मानिन्छ । 

नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद्अन्तर्गत बाली विज्ञान महाशाखाबाट च्याउ खेती प्रविधिसम्बन्धी अध्ययन सफल भएपछि २०३७ सालबाट देशका विभिन्न स्थानका किसानहरुलाई च्याउ खेती प्रविधिसम्बन्धी तालिम दिन थालिएको हो । हाल नेपालमा २५ हजार टन च्याउ उत्पादन भइरहेको तथ्यांक छ । तर नेपाली बजारमा ७५ हजार टन च्याउको माग रहेको छ । यसरी हेर्दा मागको जम्मा २५ प्रतिशत उत्पादन मात्र हुन सकेको अवस्था छ । तर, काठमाडौंको मात्र तथ्यांक हेर्दा स्थानीय उत्पादनले बजार धान्न सक्ने किसानको दावी छ । 

हालसम्म नेपालमा ७२० प्रकारका च्याउका प्रजातिहरुको पहिचान भएको छ । त्यसमध्ये ११० प्रकारका खान हुने र ७५ प्रकारका औषधिको लागि प्रयोग हुने च्याउ रहेका छन् । च्याउ टिपेको १२ घण्टाभित्रै खाँदा त्यसलाई स्वस्थकर मानिन्छ । विज्ञहरुले आयातित च्याउको तुलनामा स्थानीय उत्पादन स्वस्थ्यकर हुने बताएका छन् । च्याउहरुमा विभिन्न भिटामिन, प्रोटिन, थाइमिन, नाइसिन र विभिन्न मिनरल्सहरुका साथै भिटामिन ए, बि, सी र क्याल्सियमसमेत पाइन्छ । बोसो नगन्य मात्रामा पाइन्छ र यसमा स्टार्च हुँदैन । त्यसैले यसलाई पौष्टिक र स्वथ्यकर खानाकारुपमा लिइन्छ । 

बर्तमान समयमा च्याउ उपभोग गर्ने मानिसहरुको संख्या बृद्धि हुँदै गएकाले यसको व्यावसायिक उत्पादन गर्ने किसानहरुको संख्या पनि दिनानुदिन बृद्धि हँुदै गइहेको छ । हाल नेपालको ७० जिल्लामा च्याउ खेती विस्तार भएको छ भने ४० जिल्लाहरुमा व्यावसायिकरुपमा च्याउ उत्पादन गर्ने किसानहरु छन् । किसानलाई उत्पादन वृद्धिमा प्रोत्साहन गर्ने हो भने च्याउमा नेपाल आत्म निर्भर बन्न सक्ने किसानको दावी छ । त्यसैले अव उपभोक्ताले तिरेको मूल्य किसानको हातमा पु¥याउन तथा स्वदेशी उत्पादनलाई प्रवर्धन गर्ने दिशामा काम हुन जरुरी छ । 
 

सम्बन्धित समाचार

बिम्स्टेक सैन्य अभ्यास बारे सत्तारुढ दलका नेताहरु असन्तुष्ट, भिम रावलले गरे निर्णय सच्याउन माग

काठमाडौं। बहुपक्षीय प्राविधिक तथा आर्थिक सहयोगका लागि बङ्गालको खाडीको प्रयास (बिम्स्टेक)का सदस्य राष्ट्रबीच भारतमा हुने भनिएको संयुक्त सैन्य अभ्यास बारे सत्तारुढ नेपाल कम्युष्टि पार्टी (नेकपा)कै नेताहरुले असन्तुष्टि जनाएका छन् । झलनाथ

च्याउ खेती गरी सफल उद्यमी बनिन् तुलसा

दाङ । तुलसीपुर उपमहानगरपालिका–६ मोतिपुरकी ५५ वर्षीया तुलसा बुढामगर व्यावसायिक रुपमा च्याउखेती गरेर एक सफल उद्यमी महिलाको रुपमा आफूलाई चिनाउन सफल भएकी छिन् । डेढ दशकदेखि सो पेशा अङ्गालेकी उनले

प्रेस स्वतन्त्रताविरोधी चारवटा दफा सच्याउन सरकार र सांसदमाथि तीव्र दबाब

काठमाडौं । यही १ भदौदेखि लागू भएको मुलुकी फौजदारी (संहिता) ऐन, २०७४, मुलुकी देवानी संहिता, २०७४  र हालै संसदमा प्रस्तुत गरिएको गोपनीयताको हकसम्बन्धी विधेयकका केही प्रावधानप्रति नेपाल वातावरण पत्रकार समूहले

जंगली च्याउ खाँदा एकै वडाका तीनको मृत्यु

दाङ / जंगली च्याउ खाँदा एकै वडाका तीनजनाको मृत्यु भएको छ । आज बिहान घोराही उपमहानगरपालिका–१९ पाँचपोखरी निवासी ४० वर्षीय चित्रबहादुर घर्तीको उपचारका क्रममा मृत्यु भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रमुख


z