आकर्षक हिमाल चढ्नको लागि नेपाल नम्बर १ राष्ट्र हो : अध्यक्ष लामा (एनएमए)

खरीबोट

अध्यक्ष लामा, नेपाल पर्वरोहण संघ

पर्वतीय पर्यटनमा काम ४५ वर्ष पहिले जन्मेको संस्था हो नेपाल पर्वरोहण संघ (एनएमए) । नेपालको पर्यटन क्षेत्रको प्रमुख पाटो मानिने सिङ्गो नेपालको हिमाल र हिमाल आरोहीहरुको संस्था पनि हो यो । सगरमाथासम्म पुग्न तालिम लिनका लागि सुरुदेखि नै काम गर्ने मार्ग निर्देशन गर्ने यस संस्थाले पर्वत आरोहणको लागि प्रत्यक्ष रुपमा जनशक्ति निर्माण पनि गरिआएको छ ।

यसले पर्वत आरोहणको लागि सबै किसिमका तालिम दिने काम गर्दछ  भने सगरमाथा चढ्दासम्मको लागि मुख्य सोर्सको काम समेत गर्छ । आजसम्म ४५ वर्षका दौडानमा ३९ वर्षसम्म लगातार वार्षिक रुपमा यसले तालिम दिइरहेको छ । हजारौं व्यक्तिहरु पर्वरोहण पर्यटन क्षेत्रमा सक्षम भएका छन् । यसै सन्दर्भमा हामीले नेपाल पर्वतारोहण संघका अध्यक्ष सन्त वीर लामासँग गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश : 

पछिल्लो समय के गर्दैछ एनएमए ? 
विश्वभरमा नेपालको पर्यटनको क्षेत्रमा भएको पर्वतारोहणको गतिविधिलाई प्रचारप्रसार गर्ने गरिरहेको छ ।  नेपाल पर्वतारोहण संघ एक मात्र “अल्पाइन क्लब नेपाल”को नेपाल सरकारसँग मिलेर काम गर्ने संस्था हो । नेपाल सरकारले विश्वास गर्ने संस्था हो ।  त्यसकारण संसारको विश्व पर्यटन संघ, महासंघ, एसिया सबैमा सक्रिय सदस्यको रुपमा एनएमएले काम गर्दै आएको छ । हिमाल आरोहणसम्बन्धी नीतिनियमहरुको सन्दर्भमा विश्वसँग संवाद गर्ने, नेपाली पर्यटनको प्रचारप्रसार गर्नेलगायतका काममा व्यस्त छ । 

पर्वतीय पर्यटनमा खासगरी पर्वतारोहणमा पर्यटकको आगमन कस्तो छ ? 
पर्वतारोहणका लागि आउने जम्मा पर्यटकलाई तीन भागमा विभाजन गरिएको छ । लगभग १० लाख पर्यटक भित्रिएको भनिएको छ, त्यो संख्या आआफ्नो क्षेत्रअनुसारको हो । ट्रेकिङको लागि ५ हजार ८ सय मिटरसम्म टे«किङ एसोसिएसनले रुट परमिट उपलब्ध गराउँछ । ५ हजार ८ सयदेखि ६ हजार पाँच सय मिटरसम्म नेपाल पर्वातारोहण संघले परमिट दिने काम गर्छ । यसमा २७ वटा हिमाल पर्दछन् । पिक क्लाइमिङ पर्छ । ६ हजार ५ सयभन्दा माथिको लागि पर्यटन मन्त्रालयले हेर्दछ । कुल पर्वतीय पर्यटनको कुल संख्यामा यसरी तीन भाग लाग्छ । पिक क्लाइमिङको सम्बन्धमा २७ वटा हिमालभित्रको बारेमा हामीलाई नै डाटा दिने हो ।

हाम्रो मुख्य काम भनेको दक्ष जनशक्ति उत्पादन गर्नु हो । पिक क्लाइमिङदेखि सगरमाथा क्लाइमिङसम्म सफल भएका व्यक्तिहरुले ९५ प्रतिशतले एनएमएसँग तालिम लिएका हुन्छन् । वार्षिक रुपमा कति जनशक्ति उत्पादन भए कोही ‘ओनर’ भएर गएका छन् । कोही ‘बिलेनिअर’ भएर गएका छन् । कोही डिजास्टरले गर्दा बित्नुभएको छ । हिमाललाई प्रमोशन गर्न सेफ्टी र सेक्युरिटीको अन्तर्राष्ट्रिय लेभलमा प्रचारप्रसार गर्नु नै मुख्य काम हुन् ।  

पिक क्लाइमिङदेखि सगरमाथा क्लाइमिङसम्म सफल भएका व्यक्तिहरुले ९५ प्रतिशतले एनएमएसँग तालिम लिएका हुन्छन् ।

पछिल्लो समय पर्वतारोहणमा जाने पर्यटकको नक्कली उद्धारको कुरा पनि आएको थियो नि ?
त्यो त हेलीकप्टरबाट उद्धार गर्ने कम्पनीको ओनरलाई सोध्नुपर्ने हुन्छ । कतिसम्म के गर्यो भन्ने कुरा कतिसम्म चार्ज लियोे ? नेपाल सरकार र संघसंस्था मिलेर त्यसको निराकरण भइसकेको छ । जानेर पनि नजानेर पनि गल्ती गरेको देखिन्छ ।  त्यो नेपालमा नै कानुन नभएकाले हो, अब कानुन बनेको छ । पर्यटन क्षेत्रका व्यवसायीहरु छन् । ट्रेकिङ क्षेत्रको २ हजारभन्दा बढी छ । लाइसेन्सको रुपमा परमिट दिने काम मात्र गर्दछ नेपाल पर्वतारोहण संघले । दस्तुरबाट आएको पैसाले व्यवस्थापन हामीले गर्ने हो । प्रचारप्रसार गर्ने हो ।  नेपाल सरकारसँग मिलेर नयाँ गन्तव्य खोल्नलाई सुझाव दिने हो । नेपाल सरकारको प्राथामिकतामा रहेको संस्था पनि भएकोले मिलेर काम गर्नुपर्ने हुन्छ ।  

‘रेस्क्यु फेक’को कुरा पनि राज्यले इज्जत फाल्नुहुँदैन । राम्रो गरेर अगाडि बढ्नुपर्छ र सानो कुरालाई ठूलो बदनाम बनाउन हुँदैन । गलत गर्नेहरुलाई अब गर्नुहुन्न भन्ने बाटोमा लैजाने काम हामी गर्छौं । के–के गर्नुपर्छ भन्ने कुरा पर्यटन ऐनभित्र रहेर गर्नु पर्दछ । कानुनी कुरामा जाने हो । मुद्दामामिलाभन्दा पनि कसरी सहयोग गर्ने, असजिलोमा परेकालाई कसरी उद्धार गर्ने दुर्घटनाबाट कसरी जोगाउने भन्ने कुरामा ध्यान दिन्छौं । 

कस्ता व्यक्तिले तालिम पाउछन् ?
तालिमको लागि पनि इच्छा भएर मात्र जोसुकै आउनसक्दैन । सिस्टम छ वर्षमा ५० जना जति मात्र लिने गरेको छ । विगतदेखि हिमालय पर्यटनमा लागिपरेको व्यक्ति हिमालतिर गइरहने व्यक्ति, त्यही ठाउँमा गरी खान्छु भन्ने व्यक्तिहरुलाई मापदण्ड पुर्याएर एजेन्सीहरुको, संघ÷संस्थाको सिफारिस भएर आएको शारीरिक रुपमा सक्षम छ भने मात्र उसले हिमाल आरोहणको लागि तालिम लिन छानिनसक्छ । विदेशमा जानेको लागि, किसानी गर्नेको लागि सिकाउने नभएर हिमाल चढ्नेको लागि त्यही व्यवसाय गरेर खानेहरुलाई छान्ने गर्दछौं ।  विगतमा पनि हिमालमा पुगिसकेको मान्छेलाई मात्र छान्ने काम पर्वतारोहण संघले गर्दछ । 

पर्वतारोहणको लागि परमिटको व्यवस्थापन कसरी मिलाउनुहुन्छ ? 
पिक हेरे लिने हो एक पटक लिने हो । जति दिन लगाए पनि । फर्केर आइसकेपछि समिट गरेकोलाई सर्टिफिकेट दिने चलन छ । नचढ्नेलाई दिँदैन । त्यो काम पनि नेपाल सरकारकै नीतिअनुसार गर्दै आएको हो । टोलीसँग समूहको हिसाबले पैसा लिने गर्दछ । २ सय, ३ सय, ५ सय डलर एडिसनल (थप) सय डलर । थप्दै जादा बढ्दै जान्छ । परमिटअनुसार नै हुन्छ ।  

पर्यटनका अन्य क्षेत्रहरुसँग तपाईंहरुको सम्बन्ध कस्तो छ ? 
पर्यटनसँग सम्बन्धित सबै क्षेत्रमा नीतिनियम बनाउनेदेखि हरेक ठाउँमा मन्त्रालय, पर्यटन बोर्ड, पर्यटन विभाग, नेपाल पर्वतारोहण संघ, टानलगायत सम्बन्धित यस क्षेत्रमा काम गर्ने संघ÷संस्थाहरु मिलेर छलफल गरेर काम गर्ने हो । एक ठाउँमा भएर कसरी अगाडि जाने कुरामा छलफल हुन्छ ।  

‘रेस्क्यु फेक’को कुरा पनि राज्यले इज्जत फाल्नुहुँदैन । राम्रो गरेर अगाडि बढ्नुपर्छ र सानो कुरालाई ठूलो बदनाम बनाउन हुँदैन ।

सरकारले २०२० लाई पर्यटन वर्ष मनाउने भनेको छ, तपाईंहरुको तयारी कस्तो छ ? 
भिजिट नेपाल २०२० भनेर त्यसमा केमा आकर्षित गरेर मान्छेलाई बोलाउने भन्ने कुराहरु हामीसँग हुन्छ । नेपाल पर्वतारोहण संघको मिडियामार्फत अन्तर्राष्ट्रिय रुपमा एसियाली संघ÷संस्था आईएए, युएएएमा संवाद गर्ने काम गर्दछ । देश विदेशमा प्रचार गर्ने हामीले नेपालको प्याकेजको बारेमा लेख्नुपर्यो भने एकपटक वेबसाइडमा राख्यौँ भने ३० लाख विदेशीले हेर्छ नेपालको बारेमा । यो कुराहरुको लागि हामीले धेरै पैसा खर्च गर्नुपर्दैन ।  

आआफ्नो क्षेत्रले पर्यटक बोलाउने भनेर संघ/संस्थाले मात्र होइन हरेक नेपाली नागरिकले बोलाउन सक्नुपर्छ । विदेशी चिन्नेले त्यसलाई आउन सक्ने आउने बनाउन त्यो मान्छेको जिम्मेवारी हुन्छ ।  हिमाल चढ्ने मात्र पर्यटक होइन । कल्चर टुरिजमको क्षेत्र छ । रिसर्चको कुरा छ ।  पर्यटन क्षेत्रको अध्ययनको कुरा छ । नेपालका संस्कार, इतिहास, कलाकौशल, प्राकृतिक सौन्दर्य हेर्न पर्यटक आउने भएकाले हामीले सोही अनुसार काम गर्नुपर्छ, गरिरहेका पनि छौँ । 

पर्वतारोहणको लागि कस्ता प्रक्रिया अपनाउनुपर्छ ?
आरोहणको लागि पर्यटन विभागमा लिस्ट हुन्छ ।  एउटा त उसको शारीरिक योग्यता हुनुपर्यो । टेक्नोलोजी के छ, सानो हिमाल चढेर मात्र ठूलो चढ्न पाउँछ । पहिला ६ हजारको उचाइ चढ्नुपर्छ सगरमाथा चढ्नको लागि । तालिम लियो कि लिएन, लियो भने कोसँग लियो भन्ने पनि हुन्छ । सडकमा दिएको तालिमले त हुँदैन । पर्वरोहण संघअन्तर्गतले पाएको तालिमहरु पनि त्यसमा जोडेको हुनुपर्दछ । 

पर्यटकहरुले पर्वतारोहण गर्न किन नेपाललाई नै रोज्ने ? 
आकर्षक हिमाल चढ्नको लागि नेपाल नम्बर १ मा रहेको छ । किनकि १४ वटा ८ हजारभन्दा लामो हिमालमध्ये ८ वटा हिमाल भएको धनी देश हो नेपाल । नेपाल गरिब भनेर शब्द उच्चारण गर्ने व्यक्ति नै नेपालको लागि घातक हो । हिमालको क्षेत्रमा नेपाल सबैभन्दा राम्रो छ । नेपालमा पर्यटन क्षेत्रमा लागेका सबैले इमानदारिताको साथ काम गर्नुपर्यो । पर्यटन कसरी बढाउने भन्ने कुरामा ध्यान दिनुपर्दछ । नेपाको टुरिजममा समस्या छ भने कसरी समाधान गर्न सकिन्छ भन्ने कुरामा ध्यान दिन्छौं । सबै संघ÷संस्था र मिडिया मिलेर जानुपर्दछ ।  

सम्बन्धित समाचार

'सहकारी नियमावली आँउदैमा जादुको छडी जस्तो समस्या समाधान हुदैन, समय लाग्छ'

काठमाडौँ । विगत लामो समयदेखि सहकारी क्षेत्रमा विविध समस्याहरु देखापरेका छन् । यस क्षेत्र विशेषगरी सहकारी टिक्ने र नटिक्ने तथा बचतकर्ताहरुको रकम सुरक्षित हुन्छ कि हुदैन भन्ने ठूलो चुनौती रहेको

राजनीतिले लेखनमा 'गाइड' गर्दछ : धर्मेन्द्र नेम्बाङ

लामो समयदेखि साहित्य लेखन तथा राजनीतिमा सक्रिय रहँदै आएका कवि धर्मेन्द्र नेम्बाङको दोस्रो कविता संग्रह ‘मैले बोल्दा देशको नक्सा हल्लिन्छ’ यही वैशाख १४ गते शनिबार मण्डला थिएटरमा एक कार्यक्रममा बीच

मैले प्रतिस्पर्धा वा व्यापारका लागि कथा लेख्ने होइन : एल. बी. क्षेत्री

चितवनमा बसेर साहित्य लेखन तथा साहित्यिक गतिविधिमा सक्रिय रहेका लेखक एल.बी. क्षेत्रीको कथासंग्रह ‘व्रतभङ्ग’को विमोचन वैशाख २१ गते एक कार्यक्रमका बीच प्रज्ञा प्रतिष्ठान, कमलादीमा हुँदैछ । पुस्तकलाई बीएन प्रकाशनले बजारमा ल्याउन

महिलालाई जिम्मेवारी दिनै कन्जुस्याइँ गरेको अवस्था छ - शशी श्रेष्ठ

काठमाडौँ । काभ्रे जिल्लाको मंगलटार बजारमा जन्मिएकी शशी श्रेष्ठ काठमाडौंबाट नेकपाकी प्रतिनिधिसभा सदस्य हुन् । सांसद श्रेष्ठ सांसदको भूमिकासँगै संसदको राज्य व्यवस्था तथा सुशासन समितिको सभापतिको भूमिकामा पनि अहिले सक्रिय


z