- २०८३ जेठ ९ शनिबार
काठमाडौँ । दैनिक जीवनमा थोरै–थोरै शारीरिक गतिविधि बढाउँदै लैजाँदा लामो समयसम्म स्वास्थ्य राम्रो राख्न सकिने र अकाल मृत्युको जोखिम पनि घट्ने नयाँ अध्ययनले देखाएको छ ।
विश्वप्रसिद्ध चिकित्सा जर्नल ‘लान्सेट’मा प्रकाशित एक ठूलो अध्ययन अनुसार, दिनमा केवल पाँच मिनेट मात्रै हल्का वा तीव्र शारीरिक गतिविधि गर्दा पनि करिब १० मध्ये १ अकाल मृत्यु रोक्न सकिने सम्भावना हुन्छ ।
त्यसअनुसार पाँच मिनेट छिटो हिँड्ने, साइकल चलाउने वा भर्याङ चढ्ने जस्ता सामान्य गतिविधिले पनि ठूलो जनसंख्यालाई फाइदा पुग्न सक्ने देखिएको छ ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार राम्रो स्वास्थ्यका लागि अत्यधिक कठिन व्यायाम आवश्यक छैन । बरु दैनिक जीवनमा हुने सामान्य गतिविधि बिस्तारै बढाउँदै लैजानु नै बढी प्रभावकारी हुन्छ । तर अध्ययनले यो पनि स्पष्ट पारेको छ कि पाँच मिनेटको व्यायाम मात्रले पूर्ण रूपमा स्वास्थ्य सुनिश्चित हुँदैन । तर केही नगर्नुभन्दा यस्ता साना गतिविधि जोड्नु धेरै लाभदायक हुन्छ ।
अध्ययनका प्रमुख निष्कर्ष
अध्ययनका अनुसार पहिले नै सक्रिय र फिट रहेका व्यक्तिमा पाँच मिनेटको अतिरिक्त व्यायामको प्रभाव कम देखिन्छ । अमेरिकाको रोड आइल्याण्ड विश्वविद्यालयकी सहायक प्राध्यापक निकोल लोगनका अनुसार आधारभूत शारीरिक गतिविधिले शरीरमा थकान र तनाव घटाउँछ र बुढ्यौलीको गुणस्तर निर्धारण गर्छ । उनका अनुसार मांसपेशीको शक्ति र हड्डीको मजबुतीले जीवनको दीर्घता समेत प्रभावित गर्छ ।
१ लाख ५० हजारभन्दा बढीको तथ्याङ्क अध्ययन
यो अनुसन्धान बेलायत, अमेरिका र स्क्यान्डिनेभियाका करिब १ लाख ५० हजार वयस्कको तथ्याङ्कमा आधारित छ । नर्वेजियन खेल विज्ञान विद्यालयका प्रोफेसर उल्फ एकेलुन्डका अनुसार दैनिक जीवनमा मात्र पाँच मिनेटको गतिविधि थप्दा पनि अकाल मृत्युको जोखिम घट्ने कुरा आश्चर्यजनक रूपमा पुष्टि भएको छ । उनका अनुसार विश्व स्वास्थ्य संगठनले हप्तामा करिब १५० मिनेट मध्यम स्तरको व्यायाम गर्न सुझाव दिएको छ, जुन अझै पनि महत्वपूर्ण हो । तर जिम जान नसक्ने वा खेलकुदमा सहभागी हुन नसक्ने व्यक्तिले पनि दैनिक जीवनमै थोरै बढी हिँडडुल गरेर लाभ लिन सक्ने अध्ययनले देखाएको छ ।
निष्क्रियता घटाए आयु बढ्ने
अध्ययनले दैनिक बस्ने समय घटाउँदा पनि ठूलो फाइदा हुने देखाएको छ । दिनमा ३० मिनेट कम बस्दा अकाल मृत्युको जोखिम करिब ७ प्रतिशत घट्ने उल्लेख छ । विशेषज्ञहरूका अनुसार लामो समय बसिरहने बानीले मुटु रोगलगायत दीर्घ रोगको जोखिम बढाउछ । अमेरिकी व्यवहारिक चिकित्सा विशेषज्ञ अमान्डा डेलीले गाडी अलि टाढा पार्क गर्ने जस्ता साना अभ्यासलाई पनि उपयोगी बताएकी छन् ।
सानो अभ्यास, ठूलो फाइदा
अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार हल्का–हल्का गतिविधि दिनभरि गर्ने बानीले मुटु र मांसपेशी दुवै स्वस्थ रहन्छ । यसलाई ‘साना गतिविधि अभ्यास’ भनेर पनि बुझिन्छ । बेलायतको अल्स्टर विश्वविद्यालयकी प्रोफेसर मेरी मर्फीका अनुसार छोटो–छोटो समयमा गरिएको व्यायामले शरीरको ऊर्जा प्रणाली बारम्बार सक्रिय बनाउछ ।
बानीमा बदलिँदा दीर्घकालीन फाइदा
विशेषज्ञहरूका अनुसार सीढी प्रयोग गर्ने, अलि बढी हिँड्ने वा काम गर्दा हल्का स्ट्रेच गर्ने जस्ता बानीले समयसँगै ठूलो स्वास्थ्य सुधार ल्याउन सक्छ । लफबरो विश्वविद्यालयकी प्रोफेसर अमान्डा डेलीका अनुसार यस्ता साना परिवर्तन बिस्तारै बानीमा बदलिन्छन् र पछि स्वाभाविक जीवनशैली बन्छन् । अध्ययनले देखाएको छ कि दैनिक २ हजार ५ सयभन्दा बढी कदम हिँड्दा पनि मुटु रोगको जोखिम उल्लेखनीय रूपमा घट्छ । विशेषज्ञहरूका अनुसार ठूलो कसरतभन्दा पनि नियमित साना–साना गतिविधि नै दीर्घकालीन स्वास्थ्यका लागि सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय हुन् ।
