- २०८३ जेठ २३ शनिबार
काठमाडौं । विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लुएचओ) ले खाद्य सुरक्षा सम्बन्धी नयाँ रिपोर्ट सार्वजनिक गर्दै दूषित तथा असुरक्षित खाना विश्वव्यापी गम्भीर संकट बन्दै गएको चेतावनी दिएको छ ।
रिपोर्टअनुसार हरेक वर्ष विश्वभर करिब ८६ करोड ६० लाख मानिस दूषित भोजनका कारण बिरामी पर्छन् भने करिब १५ लाख मानिसको ज्यान जाने गरेको छ ।
सबैभन्दा चिन्ताजनक कुरा भनेको यो समस्या पाँच वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिकामा बढी देखिएको हो । विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार खाद्यजन्य रोगको करिब एक तिहाइ भार यही उमेर समूहमा पर्छ, जबकि उनीहरू विश्व जनसंख्याको करिब ९ प्रतिशत मात्र हुन् ।
रिपोर्टमा साना बालबालिकाको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता पूर्ण रूपमा विकसित नहुने भएकाले उनीहरू संक्रमण र विषाक्त पदार्थप्रति बढी संवेदनशील हुने उल्लेख छ । दूषित खानाबाट हुने झाडापखाला जस्ता रोग बालबालिकामा छिटो फैलिने मात्र होइन, कतिपय अवस्थामा ज्यानै जाने जोखिम पनि रहने उल्लेख गरिएको छ । साथै खानामा पाइने सिसा र मिथाइलमरकरी जस्ता विषाक्त पदार्थले बालबालिकाको मस्तिष्क विकासमा असर पार्ने, सिक्ने क्षमता घटाउने र दीर्घकालीन स्वास्थ्यमा नकारात्मक प्रभाव पार्ने बताइएको छ ।
विश्व स्वास्थ्य संगठनले खाद्यजन्य रोगका मुख्य दुई कारण देखाएको छ । जैविक खतरा र रासायनिक प्रदूषण । जैविक कारणमा ब्याक्टेरिया, भाइरस र परजीवी पर्छन्, जसले अधिकांश रोग निम्त्याउने गरेको रिपोर्टमा उल्लेख छ । सन् २०२१ मा मात्र करिब ८६ करोड केस यिनै संक्रमणसँग सम्बन्धित थिए ।
अर्कोतर्फ रासायनिक प्रदूषणका केस संख्या कम भए पनि बढी घातक देखिएको छ । रिपोर्टअनुसार सन् २०२१ मा दूषित खानाका कारण भएका कुल मृत्यु मध्ये करिब ७३ प्रतिशत रासायनिक तत्वसँग सम्बन्धित थिए ।
असुरक्षित खानाले अर्थतन्त्रमा पनि ठूलो असर पारेको छ । विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार यसका कारण प्रत्येक वर्ष करिब ३१० अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको आर्थिक क्षति हुन्छ । जीवनयापन खर्च र खरिद क्षमतालाई आधार मान्दा यो क्षति बढेर करिब ६४७ अर्ब डलरसम्म पुग्ने अनुमान गरिएको छ । उपचार खर्च, काममा अवरोध र उत्पादकत्व घट्नु यसको मुख्य कारण मानिएको छ ।
रिपोर्टले अफ्रिका र दक्षिणपूर्वी एसियालाई सबैभन्दा बढी प्रभावित क्षेत्रका रूपमा देखाएको छ । विश्वभरका करिब तीन चौथाइ केस र ६० प्रतिशतभन्दा बढी मृत्यु यही क्षेत्रमा हुने गरेको उल्लेख छ । यसको मुख्य कारण सुरक्षित खानाको अभाव, सफा पिउने पानीमा सीमित पहुँच, कमजोर सरसफाइ व्यवस्था र स्वास्थ्य सेवाको कमी रहेको विश्व स्वास्थ्य संगठनले जनाएको छ ।
