उत्तर कोरियासँग किन नजिकिदैछन् ट्रम्प ?

काठमाडौँ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले दक्षिण कोरियासँग हुने संयुक्त सैन्य अभ्यासको आकार घटाउने निर्णय गरेपछि अमेरिका-दक्षिण कोरिया सुरक्षा सम्बन्ध र एसियाको क्षेत्रीय सुरक्षाबारे चिन्ता बढेको छ ।

ट्रम्पले दक्षिण कोरियाले इरानविरुद्ध अमेरिकाले अघि बढाएको कारबाहीमा साथ नदिएको भन्दै सैन्य अभ्यास घटाउने निर्णयको बचाउ गरेका छन् । उनले उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उनसँग आफ्नो राम्रो सम्बन्धलाई पनि निर्णयको सन्दर्भमा जोड दिएका छन् ।

ट्रम्पको निर्णयअन्तर्गत ११ दिनसम्म चल्ने ‘उल्ची फ्रिडम सिल्ड’ संयुक्त सैन्य अभ्यास सोमबार निर्धारित समयमै सुरु भएको छ । यद्यपि अभ्यासका कुन कुन गतिविधि वा संरचना घटाइने हो भन्ने विषय स्पष्ट भइसकेको छैन ।

अमेरिकाका पूर्व कूटनीतिज्ञ डान फ्रिडले निर्णयले अमेरिकी हितलाई बलियो बनाउने कुनै आधार आफूले नदेखेको बताएका छन् । उनका अनुसार यसबाट दक्षिण कोरिया र जापान कमजोर हुने, ताइवानमा चिन्ता बढ्ने तथा चीन र उत्तर कोरियालाई थप प्रोत्साहन मिल्ने जोखिम छ ।

पूर्व अमेरिकी सहायक विदेशमन्त्री ड्यानी रसेलले पनि ट्रम्पको निर्णयले सहयोगी राष्ट्रलाई कमजोर पारेर प्रतिद्वन्द्वीलाई फाइदा पुर्‍याउने अवस्था सिर्जना गरेको टिप्पणी गरेका छन् । उनका अनुसार उत्तर कोरियाले लामो समयदेखि वार्षिक संयुक्त सैन्य अभ्यासको विरोध गर्दै आएको छ ।

दक्षिण कोरियाका लागि यो निर्णय विशेष संवेदनशील मानिएको छ । उत्तर कोरिया आणविक हतियारसहितको सैन्य क्षमता विस्तार गरिरहेको अवस्थामा अमेरिका र दक्षिण कोरियाबीचका संयुक्त सैन्य अभ्यासलाई उत्तर कोरियालाई रोक्ने महत्वपूर्ण माध्यमका रूपमा हेरिँदै आएको छ ।

अमेरिकी संसद्का केही विपक्षी सांसदले पनि ट्रम्पको निर्णयको आलोचना गरेका छन् । विदेश मामिला समितिका वरिष्ठ विपक्षी सांसद ग्रेग मिक्सले अमेरिकाका निकट सहयोगीलाई विपक्षीजस्तो व्यवहार गर्दा गठबन्धन कमजोर हुने र चीन तथा उत्तर कोरियाले त्यसको फाइदा उठाउन सक्ने बताएका छन् ।

ट्रम्पले भने आफ्नो निर्णयको पुनः बचाउ गरेका छन् । उनले किम जोङ उनसँग फोनमा कुराकानी गरिरहेको तस्वीर सार्वजनिक गर्दै आफूहरूबीच सम्बन्ध राम्रो रहेको संकेत गरेका छन् ।

पूर्व अमेरिकी राजदूत रोबर्ट वुडका अनुसार संयुक्त सैन्य अभ्यास उत्तर कोरियालाई रोक्न अत्यन्त महत्वपूर्ण छन् । उत्तर कोरियाले आफ्नो आणविक कार्यक्रमसम्बन्धी वार्ताबाट दूरी कायम राख्दै हतियार परीक्षणसमेत बढाइरहेको अवस्थामा अमेरिकी सैन्य उपस्थितिमा कमी आउँदा दक्षिण कोरियाको सुरक्षा चिन्ता थप बढ्न सक्ने उनको भनाइ छ ।

अमेरिकाका पूर्व रक्षा तथा गुप्तचर अधिकारी म्याथ्यु क्रोनिगले दक्षिण कोरियामा आफ्नै आणविक हतियार विकास गर्नुपर्ने पक्षमा जनसमर्थन बढिरहेको बताएका छन् । उनका अनुसार संयुक्त सैन्य अभ्यास घटाउँदा दक्षिण कोरियालाई अमेरिकाले दिएको सुरक्षा प्रत्याभूतिप्रतिको विश्वास कमजोर हुन सक्छ ।

ट्रम्पको निर्णय त्यतिबेला आएको हो, जब दक्षिण कोरियाले व्यापार, रक्षा र सुरक्षा लगायतका विषयमा अमेरिकासँगको सम्बन्ध थप बलियो बनाउन प्रयास गरिरहेको थियो । दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपति ली जे म्युङले गत वर्ष ट्रम्पसँगको भेटमा उनको प्रशंसा गरेका थिए । उनले उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उनसँग ट्रम्पको सम्बन्धलाई समेत सकारात्मक रूपमा प्रस्तुत गरेका थिए ।

यसअघि ट्रम्पले दक्षिण कोरियाका पूर्वराष्ट्रपति युन सुक योलप्रति समेत सहानुभूति व्यक्त गरेका थिए । युनले सन् २०२४ को डिसेम्बरमा सैनिक शासन घोषणा गरेपछि पद गुमाएका थिए । अर्कोतर्फ ट्रम्पको पछिल्लो निर्णयले लामो समयदेखि अमेरिकाको सुरक्षा छातामा भर पर्दै आएका सहयोगी राष्ट्रलाई आफ्नै सुरक्षाबारे थप गम्भीर भएर सोच्न बाध्य बनाउन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ ।

उनका अनुसार अमेरिका भविष्यमा पनि आफ्नो सुरक्षाका लागि उपस्थित रहने विश्वास सहयोगी राष्ट्रमा भए पनि पछिल्लो निर्णयले अमेरिकी सुरक्षा प्रतिबद्धता सधैँ कायम रहन्छ भन्ने विषयमा उनीहरूलाई पुनर्विचार गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना गरेको छ ।

विश्लेषकहरूका अनुसार दक्षिण कोरियासँगको संयुक्त सैन्य अभ्यासमा कटौती केवल दुई देशबीचको सैन्य सहकार्यको विषय नभई चीन, उत्तर कोरिया, जापान र ताइवानसँग जोडिएको व्यापक क्षेत्रीय सुरक्षा समीकरणमा समेत प्रभाव पार्न सक्ने विषय बनेको छ ।