ब्रोड पिकमा अस्ताए निम्सदाइ, यस्तो थियो असाधारण यात्रा

काठमाडौं । विश्वप्रसिद्ध नेपाली पर्वतारोही निर्मल ‘निम्सदाइ’ पुर्जाको पाकिस्तानको ब्रोड पिक आरोहणको क्रममा हिम पहिरोमा परेर मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ ।

आरोहण व्यवस्थापन कम्पनी एलिट एक्सपिडले पुर्जासहित सबै आरोहण दलका सबै १० आरोहीको मृत्यु भएको पुष्टि गरेको हो ।  

पुर्जा १४ वटै आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालको वास्तविक भौगोलिक शिखरमा पुगेका विश्वका दुर्लभ पर्वतारोहीमध्ये एक थिए । हालसम्म निर्मल पुर्जासहित अमेरिकी पर्वतारोही एड भिएस्टर्स र फिनल्यान्डका पर्वतारोही भेइक्का गुस्ताफ्सन मात्र विश्वका सबै १४ वटा आठ हजार हिमालको वास्तविक शिखरमा पुगेको प्रमाणित भएका छन् ।

जसअनुसार निर्मल पुर्जाले आफ्नो चर्चित ‘प्रोजेक्ट १४/७’ अभियानका क्रममा धौलागिरि र मनास्लु हिमालमा प्रारम्भिक आरोहण गर्दा वास्तविक शिखरभन्दा केही अगाडिको बिन्दुसम्म मात्र पुगेका थिए । धौलागिरिमा चट्टानी अग्रशिखर र मनास्लुमा मुख्य धारसम्म पुगेको उल्लेख गरिएको थियो ।

यसपछि उनले सन् २०२१ को शरद ऋतुमा पुनः दुवै हिमाल आरोहण गर्दै वास्तविक शिखरमा पुगेर आफ्नो अभिलेख पूर्ण बनाएका थिए । त्यससँगै उनी १४ वटै आठ हजार हिमालको वास्तविक शिखरमा सफलतापूर्वक पुग्ने विश्वका सीमित पर्वतारोहीको सूचीमा परेका थिए ।

निर्मल पुर्जाले सन् २०१९ मा विश्वभर चर्चा बटुलेको ‘प्रोजेक्ट १४/७’ अन्तर्गत छ महिनाभन्दा कम समयमै १४ वटै आठ हजारे हिमाल आरोहण गरेर नयाँ विश्व कीर्तिमान कायम गरेका थिए । त्यसअघि रहेको झण्डै आठ वर्षको कीर्तिमान तोड्दै उनले यो उपलब्धि हासिल गरेका थिए ।

उनले सगरमाथा छ पटक, पाकिस्तानको केटु हिमाल तीन पटक, कञ्चनजङ्घा दुई पटक, ल्होत्से तीन पटक, मकालु दुई पटक, चो ओयु एक पटक, धौलागिरि तीन पटक, मनास्लु दुई पटक, नाङ्गा पर्वत एक पटक, अन्नपूर्ण दुई पटक, ग्यासरब्रुम-१ एक पटक, ब्रोड पिक एक पटक, ग्यासरब्रुम-२ एक पटक र शिशापाङ्मा एक पटक सफल आरोहण गरेका थिए ।

पर्वतारोहण क्षेत्रमा निर्मल पुर्जाको योगदान केवल विश्व कीर्तिमानमा सीमित छैन । कठिन मानिने हिमालहरूमा सफल आरोहण, उद्धार अभियान तथा नयाँ पुस्ताका पर्वतारोहीलाई प्रेरित गर्ने कार्यका कारण उनी अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतारोहण जगतमा विशेष सम्मानका साथ चिनिन्छन् ।

पुर्जाले पर्वतारोहणमा विश्व कीर्तिमान बनाउनुअघि बेलायती सेनाको विशेष सैन्य सेवामा रहेर महत्वपूर्ण जिम्मेवारी पूरा गरेका थिए । निर्मल पुर्जा सन् २००३ मा गोर्खा ब्रिगेडमा आबद्ध भएका थिए । त्यसपछि सन् २००९ मा बेलायती नौसेनाको एलिट विशेष युनिट विशेष बोट सर्भिस (एसबीएस) मा छनोट भएका थिए । उनी यो प्रतिष्ठित विशेष सैन्य एकाइमा प्रवेश गर्ने पहिलो गोर्खा सैनिक बनेका थिए ।

विशेष बोट सर्भिस सेवामा उनले चिसो मौसममा हुने युद्धसम्बन्धी तालिम र अभियानमा विशेषज्ञका रूपमा काम गरेका थिए । बेलायती रक्षा मन्त्रालयको नियमअनुसार उनले आफ्नो सैन्य सेवासम्बन्धी धेरै गतिविधि सार्वजनिक गर्न पाउँदैनन् ।

तर पुर्जाले बेलायत संलग्न भएका विभिन्न युद्ध क्षेत्रमा आफू सहभागी भएको बताएका छन् । उनले एक घटनामा स्नाइपरको गोली आफ्नो राइफलको पछाडिको भागमा लाग्दा आफू घाइते भएको र गोलीले घाँटी छुनबाट मात्र जोगिएको बताएका थिए ।

सन् २०१८ मा उनले बेलायती विशेष वायु सेवा (एसएएस) मा सहभागी हुने अप्रत्याशित प्रस्ताव अस्वीकार गर्दै एसबीएसबाट राजीनामा दिएका थिए । त्यतिबेला उनी एसबीएसमा लान्स कर्पोरल पदमा कार्यरत थिए । सैन्य सेवाबाट बाहिरिने निर्णय उनले पूर्ण रूपमा उच्च हिमाली आरोहणमा केन्द्रित हुन गरेका थिए । सेनामा रहँदा उनी परिवारको महत्वपूर्ण आर्थिक आधार बनेका थिए । सैन्य सेवा छाड्दा उनले आफ्नो निवृत्तिभरण सुविधा समेत त्यागेका थिए, जसलाई उनले जीवन परिवर्तन गर्ने ठूलो रकमका रूपमा व्याख्या गरेका थिए । सैन्य अनुशासन, कठोर तालिम र जोखिमपूर्ण अभियानको अनुभवले पछि उनको पर्वतारोहण यात्रामा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको मानिन्छ ।

पुर्जाको जन्म सन् १९८३ जुलाई २५ मा नेपालको म्याग्दी जिल्लास्थित दाना गाउँमा भएको थियो । धौलागिरि हिमालको नजिक रहेको दाना गाउँमा जन्मिएका पुर्जाले बाल्यकालदेखि नै हिमाली वातावरणसँग नजिक रहेर जीवन बिताएका थिए। यही पृष्ठभूमिले उनको साहसिक यात्रामा महत्वपूर्ण प्रभाव पारेको मानिन्छ।